View Jain Article

How Many times Eat Food ?

 

How Many times Eat Food ?

ભોજન કેટલી વાર કરવું ?

        એક અજૈનકથા સાંભળવા મળે છે કે સૃષ્ટિનું સર્જન થયું ત્યારે લોકોને ખબર નહોતી કે કેટલી વાર ભોજન કરવું જોઇએ ? તેથી બધા ભેગા થયા. ક્યારે ખાવું ? ક્યારે નહાવું (સ્નાન કરવું) ? તે તેમના મહત્વના સવાલો હતા.

        તેમને ડર હતો કે ભોજન જો ઓછી વાર કરવામાં આવે તો જલ્દી મોત ન થઇ જાય ને ? કોને પૂછવું ? ત્યાં કો’ક વિચક્ષણે વિચારીને કહ્યું કે કૈલાસપર્વત ઉપર તપ તપતાં શિવજી (શંકર) ને પૂછીએ. તેઓ સંહારના દેવ છે. આપણે કેટલી વાર ભોજન કરીએ તો તેઓ અકાળે આપણો સંહાર ન કરે ! અને લોકોએ એક પ્રતિનિધિમંડળ તૈયાર કર્યુ. પેલા વિચક્ષણ વ્યક્તિને તેનો લિડર બનાવ્યો. એ પ્રતિનિધિમંડળ પહોચ્યું કૈલાસપર્વત ઉપર મહાદેવજી પાસે ! મહાદેવજી પ્રસન્ન થયાં. તે લિડરે બધાની મુંઝવણ રજૂ કરી. શંકરજીએ જવાબ આપ્યો કે નીચે જઇને સમગ્ર પ્રજાને જણાવવું કે, ‘ ત્રણ વાર નાવું ને એક વાર ખાવું.’

        શિવજી નો જવાબ સાંભળીને ખુશ થયેલું તે પ્રતિનિધિ મંડળ નીચે ઉતરવા લાગ્યું. શિવજી એ કહેલી વાત નીચે સર્વ ને જણાવવાની હતી, તેથી ભૂલી ન જવાય તે માટે લીડર, સાથે રહેલી વ્યક્તિઓને શિવજીની વાત બોલાવતો નીચે ઉતરતો હતો.

        ‘ત્રણ વાર નાવું ને એક વાર ખાવું ’, ‘ત્રણ વાર નાવું ને એક વાર ખાવું ’, ‘ત્રણ વાર નાવું ને એક વાર ખાવું ’.

        આ રીતે બોલાવતા બોલાવતા જરાક શબ્દો આડા અવળા થઇ ગયા. અને હવે બોલાવા લાગ્યું,

        ત્રણ વાર ખાવું ને એક વાર નાવું ,ત્રણ વાર ખાવું ને એક વાર નાવું.

        નીચે બધા રાહ જોતાં હતા. ત્યા લીડરે બધાને કહ્યું કે મહાદેવજીએ કહ્યું છે કે ત્રણ વાર ખાવું ને એક વાર નાવું.

        એમ કહેવાય છે કે ત્યારથી લોકો ત્રણ વાર ખાવા લાગ્યા અને એક વાર સ્નાન કરવા લાગ્યા ! બધાં જો એકજ વાર પેટ ભરીને ભોજન કરે તો આ ધરતી ઉપર સ્વાભાવિક રીતે જ તેટલું અનાજ ઊગતું હતું કે આ દુનિયાની કોઈપણ વ્યક્તિએ કદી ભૂખે સૂવું પડે નહિ. દરેકને પેટ પૂરતું ભોજન મળી જ જાય.

        પણ કહેવાય છે કે લોકોએ ત્રણ વાર ખાવા નું શરૂં કર્યું એટલે અનાજ ખૂટવા લાગ્યું. પરિણામે ધરતી પર કાળો કેર વર્તાવા લાગ્યો.

        નારદજીએ ધરતી ઉપર ના હાહાકારના સમાચાર ઉપર પહોંચાડ્યા.શંકરજીએ તપાસ કરી કે આમ કેમ બન્યું ? ખ્યાલ આવ્યો કે પેલા લીડરે ભૂલ કરી છે. એક વાર ખાવાનું જણાવવાને બદલે ત્રણ વાર ખાવાનું તેણે દુનિયા ના લોકોને જણાવવ્યું છે. તરત જ તે લીડરને શંકરજીએ શાપ આપ્યો કે જા ! તું ધરતી પર બળદ નો અવતાર ધારણ કર. ખેતી કરીને અનાજ પેદા કર ને લોકોને અનાજ પૂરું પાડ !

        આ અજૈન માન્યતાનુસાર એમ કહેવાય છે કે તે લીડરે ત્યારથી બળદનો અવતાર લેવો પડ્યો ને તે બળદ આજે પણ શંકરના મંદિરમાં નંદી-પોઠીયા તરીકે દેખાય છે.

        આ કથા કહે છે કે હકીકતમાં દિવસ દરમ્યાન એકજ વાર ભોજન કરવું જરૂરી છે. એકથી વધારે વાર ભોજન કરવાની જરા ય આવશ્યકતા નથી.

        સવારે સૂર્યોદય થયા બાદ બપોરના સમયે સૂર્ય બરાબર મધ્યભાગે આવે છે, ત્યારે જઠરમાં અગ્નિ પણ પૂરો પ્રગટ થયો હોય છે. હ્રદયકમળ અને નાભીકમળ પૂરેપૂરું ખૂલ્યું હોય છે. તે સમયે એકવાર ભોજન કરવાથી શરીરને પૂરતું પોષણ મળી રહે છે. તે વખતે ખાધેલું બધું પચી જાય છે.

        એક વાત યાદ રાખવી કે ખાવાથી શક્તિ નથી આવતી પણ ખાધેલું પચાવવાથી શક્તિ આવે છે. જો પાચન ન થતું હોય તો ગમે તેટલું વધારે ખાવ તો પણ નકામું છે. પાચન થતું હોય તો થોડું ખાધેલું પણ લોહી બનાવ્યા વિના કે શક્તિ પેદા કર્યા વિના નહિ રહે !

        તેથી દિવસમાં-પાચન થઇ શકે તે માટે એક જ વાર ભોજન કરવું જોઇએ. દશવૈકાલિકસૂત્રમાં પણ ‘એક ભત્તં ચ ભોયણં’ પદથી દિવસમાં એક જ વાર ભોજન કરવાનું જણાવેલ છે.

        અજૈનોના સ્કંધપુરાણ નામના ગ્રંથમાં સૂર્યની સ્તુતિ રૂપ સ્તોત્રમાં જણાવેલ છે કે, હંમેશા એક જ વાર ભોજન કરનારો અગ્નિહોત્ર યજ્ઞનું ફળ પામે છે. અને સૂર્યાસ્ત પૂર્વે ભોજન કરનારો (રાત્રી ભોજન નહી કરનારો) હંમેશા તીર્થયાત્રાનું ફળ મેળવે છે.

        જ્યારે દિવસમાં માત્ર એકજ વાર ખાવાની વાત હોય અને રાત્રે તો બીલકુલ ખાવાની ના હોય, ત્યારે આજે જો દિવસમાં પણ  વારંવારં ખવાતું હોય ને રાત્રે ય ખવાતું હોય તો તબિયત બગડવા સિવાય થાય પણ શું ?

        આજથી 50 વર્ષ પહેલાં જે રોગોના નામ પણ સાંભળવા મળતા ન હતા તે રોગોના નામ આજે કેમ સંભળાય છે ? કારણકે લોકો ખાવાનું ભાન રાખતા નથી. ક્યારે ખવાય ને ક્યારે ન ખવાય ? કેટલી વાર ખવાય ને કેવું ખવાય ? શું ખવાય ને શું ન ખવાય ? વગેરે વિચારણા જ કરાતી નથી.

        હાલ તો ‘બાવો બેઠો જપે ને જે આવે તે ખપે.’ તેવી હાલત છે. ઘરેથી પેટ ભરીને નીકળ્યા પછી પણ ક્યાંક ખાવાનું મળે તો ખાધા વિના રહી શકાતું નથી. આ વાત જરાય બરોબર નથી.

        કદાચ રોજ એકાસણું ન કરી શકાય તો ય દિવસમાં ત્રણ વારથી વધારે વાર ખાવું નથી. એટલું તો નક્કિ કરી જ લેવું જોઇએ. તે પણ ભાણા પર બેસીને. પણ ઢોરની જેમ હરતાં-ફરતાં-ચાલતાં કે ઊભા ઊભા તો નહિ જ !

        કદાચ બપોરે ચા પીવાનું વ્યસન પડી ગયું હોય ને પીધા વિના ચાલે તેમ જ ન હોય તો ચાર વાર, અરે ! પાંચ વાર, તેનાથી વધારે વાર તો ન જ ખાવું. તેવું શું નક્કી ન કરી શકાય ?

        અનાદિકાળથી ખા ખા કરવાની વૃત્તિ રૂપ આહારસંજ્ઞા વળગેલી છે. આ મનુષ્યભવ જ એવો છે કે જેમાં તે આહારસંજ્ઞાને તોડવાનો પ્રયત્ન કરી શકાય. પણ તેના બદલે જો આ માનવભવમાં પણ હરતાં-ફરતાં ગમે ત્યારે ખા ખા જ કર્યા કરીશું તો તે આહારસંજ્ઞા હવે કયા ભવમાં ક્યારે તૂટશે ? માટે જરા સમજુ બનીએ. ખાવાના ટંકને મર્યાદિત કરીએ. મનમાં રહેલી ખાવાની લેશ્યાને દૂર કરીએ.

 

Share Article : Share On Facebook
Category : Gujrati
Author : jainEworld
Tags : How Many times Eat Food ?,jain food ,jain recipes,jain websites,jain dharma ,jaingyan, jain general knowledge
Views : 2564
Uploaded On : 22 February 2013 18:02:48
Related Articles
 
Title : Charitra Pad Namo Aathame Re
Category : Gujrati Author : Pa.Dipakbhai Kothari
Tags : Charitra Pad , Navpad Oli ,Jain Gyan ,Jain general knowledge ,jain Article, jain book Views : 1805
Title : Titthayar Samo Suri
Category : Gujrati Author : Pa.Dipakbhai
Tags : Titthayar Samo Suri ,Aacharya Pad , Navpad Oli ,Jain Gyan ,Jain general knowledge Views : 1463
Title : GOING TO THE TEMPLE
Category : English Author : anami
Tags : Views : 1875
 
Title : Shree Giriraj Ni Garima
Category : Gujrati Author : Saravali Payanna Na Aadhare
Tags : Giriraj ,Shatrunjay ,Mahatirth ,Palitana Views : 1254
 
 
Subscribe
Email: